Świątynia Pokutna Świętej Rodziny w Barcelonie. Ciekawostki o Sagrada Familia
Opus Magnum Gaudiego, wizytówka miasta, największy kościół w Barcelonie, secesyjne arcydzieło, barcelońska “katedra”, niedokończona świątynia… wszystkie te określenia dowodzą tylko jednego – w Barcelonie wszystkie drogi prowadzą do kościoła Sagrada Familia. Pozostająca w budowie przez niemal 150 lat świątynia zmieniała się z roku na rok, oczarowując coraz liczniejsze grono wiernych i turystów. Dziś, w rocznicę śmierci jej architekta, zostanie oficjalnie otwarta! O takiej budowli jak ta, wprost muszą krążyć legendy i fascynujące historie. Dlatego dziś mamy dla Was ciekawostki o Sagrada Familia. Zapraszamy do lektury!
Dzieło życia Gaudiego
Nie da się ukryć, że imponująca Sagrada Familia to dzieło życia jej projektanta – katalońskiego architekta Antonio Gaudiego. To nie tylko nasze założenie, lecz zdanie samego mistrza – Gaudi wiedział, że mająca przypominać żywy organizm świątynia to najważniejszy z jego projektów!
Zacznijmy od nazwy. Pełna nazwa świątyni brzmi Temple Expiatori de la Sagrada Familia czyli Świątynia Pokutna Świętej Rodziny. Historia Bazyliki Pokutnej sięga lat 70. XIX wieku. Wtedy to rozpisano konkurs na kościół poświęcony Świętej Rodzinie. Co ciekawe, to wcale nie Gaudi wygrał konkurs! Kamień węgielny pod budowę kościoła położono w 1882 roku. Jednak ponieważ zwycięzca (niejaki Francisco de Paula del Villar y Lozano) szybko wszedł w konflikt ze sponsorami budowy, w 1883 roku postanowiono powierzyć projekt Gaudiemu. Nasz Katalończyk miał jedynie dokończyć projekt Villara, ale trzeba przyznać, że przez kilkanaście lat nie przykładał się zbytnio do pracy. Jednak po 1914 roku poświęcił się zupełnie świątyni “może nie ostatniej zbudowanej, lecz zapewne pierwszej z nowej generacji”. Poświęcił się do tego stopnia, że zamieszkał na terenie kościoła, oddał mu resztę życia i został w nim pochowany.
Zakończenie budowy kościoła Sagrada Familia
Wiemy już, że budowa kościoła rozpoczęła się w 1882 roku. Dlaczego budowaną ją tak długo? Z pewnością wpłynęła na to tragiczna śmierć projektanta, kolejne wojny, sytuacja społeczno-ekonomiczna, czy brak materiałów budowlanych w niektórych okresach XX wieku. Warto też wiedzieć, że w czasie Hiszpańskiej Wojny Domowej, anarchistyczne bojówki dosłownie “puszczały z dymem” miejsca kultu. To właśnie w tym czasie w pożarze ucierpiała krypta w Sagrada Familia, a wraz nią plany, makiety i rysunki Gaudiego. Wizję geniusza trzeba było składać z fragmentów, niczym bezcenne znalezisko archeologiczne. Prace przyśpieszyła technologia 3D, jednak ponownie spowolniła pandemia COVID-19. W tym czasie znacznie spadły wpływy z biletów do świątyni, w których w tym czasie już finansowano budowę.
Po 144 latach od rozpoczęcia budowy, na miejsce trafiły ostatnie elementy konstrukcji i budowę uznaje się za zakończoną. Warto jednak wiedzieć, że różne prace dekoratorskie oraz przebudowa terenu otaczającego świątynię mają potrwać jeszcze około dekady. Szczególnym wyzwaniem zdaje się być Fasada Chwały, wokół której skupia się obecnie większość prac urbanistycznych (i której dotyczą największe niepokoje społeczne). Sam Gaudi marzył o tym, by do kościoła prowadził wspaniały ogród, jednak w tzw. międzyczasie władze Barcelony zadecydowały o budowie domów mieszkalnych, wątpiąc w zakończenie budowy.
Najwyższy kościół świata
Dziś, w 100 rocznicę śmierci Gaudiego, odbędzie się poświęcenie nowo wybudowanych wież. Z tej okazji wieczorną mszę inauguracyjną poprowadzi papież Leon XIV – to zdecydowanie jedno z najważniejszych wydarzeń w katalońskim kalendarzu! W inauguracji udział wezmą Król Filip VI i Królowa Letycja, hiszpański premier, przedstawiciele katalońskich władz oraz liczni goście z całego świata.
Ciekawostką może być fakt, że Antoni Gaudi jako pobożny katolik twierdził, że “żadne z dzieł ludzkich nie może przewyższać dzieła Boga”. Dlatego nawet najwyższa z wież świątyni nie ma być wyższa niż 185 metrów, by nie górować nad Montserrat – świętym miejscem Katalończyków. Jednak po zamontowaniu ostatniego elementu konstrukcji (17-metrowego krzyża na Wieży Jezusa) bezwzględna wysokość świątyni wynosi 172,5 metra, co sprawia, że Sagrada Familia jest obecnie najwyższym kościołem świata. Wcześniej ten zaszczytny tytuł należał do Katedry w niemieckim Ulm, którego wysokość wynosi niecałe 163 metry.
Katedra w Barcelonie
Warto też wiedzieć, że kościół Sagrada Familia nie jest katedrą. Nie jest nią również Bazylika Santa Maria del Mar – tytułowa katedra z książki Ildefonso Falconesa. Ten zaszczyt przypada udziale Katedrze św. Eulalii w Barcelonie – zwiedzając Dzielnicę Gotycką na pewno tam zajrzycie. Sama Sagrada Familia ma status bazyliki mniejszej – został on nadany przez papieża Benedykta XVI w 2010 roku. W mszy konsekracyjnej brało udział ponad 60 tysięcy osób! (Dla porównania – ilość wiernych spodziewanych na dzisiejszych nabożeństwach poświęcenia wież szacowana jest na około 8,5 osób).
Sagrada Familia – ciekawostki
No tak, ale obiecaliśmy Wam ciekawostki o Sagrada Familia! Zacznijmy o ciekawostek o samym projekcie, bo barceloński kościół to jedyne w swoim rodzaju wyzwanie architektoniczne!
- Już na etapie konkursu Gaudi zaproponował nietypowy kościół, którego forma miała być inspirowaną naturą i światłem. Kolumny miały przypominać konary drzew, sklepienia – ich gałęzie, a światło wpadające przez witraże miało przypominać słońce przebijające się przez leśne korony. Projektując kościół Gaudí praktycznie zrezygnował z linii prostych na rzecz form organicznych.
- Praktycznie każdy element projektu Gaudiego był inny, a co za tym idzie – cały projekt był niezwykle skomplikowany. Przy pracy Gaudi używał modeli, makiet oraz… sznurków i ciężarków, które miały zobrazować poszczególne elementy konstrukcji. Z kolei jego bardzo skomplikowane obliczenia można uznać za pierwszy zwiastun projektowania komputerowego!
- Co więcej, Gaudi nieustannie zmieniał plany świątyni, nanosił poprawki i wdrażał nowe pomysły. Uważał, że konstrukcja powinna niejako sama rosnąć i się kształtować, tak jak prawdziwy organizm.
- Przez bardzo długi czas Sagradę Familię można było określić, jako samowolę budowlaną! To oczywiście żart (w końcu budowę świątyni zleciło miasto!), jednak oficjalne pozwolenie na budowę świątyni wydano dopiero w… 2019 roku!
Dziś kościół uważany jest nie tylko za zabytek sakralny, ale również za pomnik wiary i symbol katalońskiej tożsamości narodowej.
Zobacz też:
Biblijne inspiracje
Choć forma świątyni nawiązuje do natury, to praktycznie wszystkie elementy architektoniczne, od fasady poprzez liczbę wież mają swoje symboliczne korzenie w Biblii.
- Trzy fasady to symbol ziemskiego życia Jezusa Chrystusa. Wschodnia część to Fasada Narodzenia – lekka i radosna. Zachodnia fasada, już bardziej surowa, poświęcona jest Męce Pańskiej i śmierci Zbawiciela, natomiast największa południowa fasada symbolizuje Chwałę.
- Centralną częścią całego projektu są ogromne wieże, które same w sobie są religijną opowieścią. Jest ich łącznie 18, a każda z nich ma inną symbolikę. Największa z nich to Wieża Jezusa Chrystusa, otoczona przez Wieże Apostołów i Marii Panny. Niższe wieże poświęcone są apostołom.
- Przypominające las wnętrze kościoła to swojego rodzaju sanktuarium, a wpadające przez kolorowe witraże światło symbolizuje obecność Boga.
- Wraz z porą dnia zmienia się kolor światła wypełniającego wnętrze świątyni – od porannej, symbolizującej życie zieleni, po ognistą czerwień zachodu słońca i… krwi!
- Tzw. “magiczny kwadrat” zlokalizowany na Fasadzie Męki Pańskiej może przypominać… sudoku. I rzeczywiście – znajdujące się w nim liczny dodane w każdą stronę (pionowo, poziomo i ukośnie) dają zawsze ten sam wynik! 33 to wiek Chrystusa w chwili jego męczeńskiej śmierci ale też… masońska liczba symbolizująca najwyższy stopień doskonałości
A nieco więcej ciekawostek o fasadach Sagrada Familia czeka na Was w filmiku poniżej!
Sagrada Familia – jeszcze kilka ciekawostek
Wpis o Sagrada Familia zakończymy jeszcze garścią ciekawostek!
- Ponieważ Sagrada Familia z założenia była kościołem pokutnym, początkowo była finansowana jedynie z datków wiernych. Oczywiście miało to wpływ na tempo budowy, jednak Gaudi miał zwyczaj mawiać, że “jego klientowi się nie śpieszy” (mają na myśli Boga). Architekt w całej swej pokorze miał świadomość, że nie zobaczy swojego największego dzieła ukończonego!
- Sagrada Familia to jeden z najdłużej realizowanych projektów współczesnego świata. Co więcej, czasy w których powstawał kościół, sprawiły, że jego historia jest również historią ewolucji projektowania – od sznurków i makiet do druku 3D!
- Na pewno słyszeliscie, że w 2005 roku kościół Sagrada Familia został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ale czy rzeczywiście? Tak naprawdę na słynnej liście figurują jedynie Fasada Narodzenia i Krypta, w której jest pochowany Gaudi. Obydwie te części są ujęte we wpisie “Dzieła Antoniego Gaudiego”.
- 4 czerwca 2026, z okazji zakończenia budowy, LEGO wypuściło zestaw klocków z serii Architecture – największy w dotychczasowej historii firmy! Zestaw składa się z 12 060 elementów, ma wysokość 62 cm, szerokość 47 cm i głębokość 39 cm.
Tour de France 2026
I jeszcze mała aktualizacja z 2.07.26! Czy wiedzieliście, że to właśnie pod Sagrada Familia rozpoczął się tegoroczny Tour de France? Rzućcie okiem jak wyglądało otwarcie wyścigu oraz prezentacja ekip!
Jeśli zainteresowały Was ciekawostki o Sagrada Familia, to zapraszamy Was na nasze City Breaki w Barcelonie. Nie tylko zobaczycie przepiękną Świątynię Pokutną, ale dowiedzie się znacznie więcej!
