Olśniewająca Sri Lanka na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO
Choć pozornie niewielka, zwłaszcza w odniesieniu do swego najbliższego sąsiada – Indii, Sri Lanka jest jedną z największych wysp na Oceanie Spokojnym. W całości zajęta jest przez jedno państwo (jeszcze do 1972 roku zwane Cejlonem, a dziś właśnie Sri Lanką), którego nazwa oznacza “olśniewający kraj”. Te słowa nie mogłyby pasować lepiej! Sri Lanka ma wszystko, czego potrzeba, by zachwycić turystę – egzotyczne plaże i błękitne wody, zwierzęta żyjące na wolności w rozległych parkach narodowych, świątynie kilku wyznań, historyczne miasta i kolonialne miasteczka. Piękno wyspy zwróciło również uwagę kapituły UNESCO, która dotychczas wyróżniła wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa 8 miejsc. Aż sześć z nich związane jest z dziedzictwem kulturowym, zaś dwa zachwycają naturalnym pięknem. Dziś mamy dla krótkie informacje o miejscach, które znalazły się na liście UNESCO na urokliwej Sri Lance. Zapraszamy do lektury!
Anuradhapura – święte miasto
Położona w północnej części wyspy Anuradhapura to starożytna stolica buddyjskiego państwa Syngalezów. Począwszy od założenia miasta w 457 roku p.n.e aż do XI wieku w stolicy rozwijała się kultura i sztuka, kolejni władcy wznosili bogato zdobione pałace, zakładali ogrody i świątynie. Samo miasto było uważane za jeden z najbardziej stabilnych ośrodków administracyjnych w regionie. Do dziś zresztą jest to jedno z najstarszych stale zamieszkanych miast azjatyckich.
Warto wiedzieć, że Anuradaphura to nie tylko pierwsza stolica, ale również święte miasto buddystów. Zgodnie z tradycją, w III w. p.n.e buddyjska mniszka przywiozła na wyspę gałąź ze świętego drzewa Bodhi, pod którym medytował i doznał oświecenia Budda. Gałąź figowca była prezentem dla króla Sri Lanki Devanampiyatissa. Drzewo, znane jako Jaya Sri Maha Bodhi, rośnie w Anuradaphurze do dziś i jest prawdopodobnie najstarszym drzewem na świecie o w pełni udokumentowanej historii.
Po upadku stolicy (którego przyczyną były najazdy Ćolów z sąsiednich Indii), ośrodek administracyjny przeniesiono do Polonnaruwy. Miasto nie zniknęło z powierzchni ziemi, jednak ruiny dawnej stolicy porosły dżunglą. Ponowne odkrycie (w 1820 roku) zawdzięczamy brytyjskim archeologom. Dziś możemy tu podziwiać wspaniale odrestaurowane pałace i budynki świątynne, przepiękny kamień księżycowy oraz największą na świecie dagobę – buddyjską stupę w Klasztorze Ruwanweli.
Polonnaruwa – starożytna stolica
Po zniszczeniu Aduradhapury w 993 roku, to właśnie Polonnaruwa (gdzie funkcjonowała już letnia rezydencja królewska) została przekształcona w stolicę. Pod rządami Ćolów zbudowano tu świątynie hinduistyczne, a po odzyskaniu władzy przez króla Vikkamabahu w 1070 roku – również buddyjskie, z których najważniejszą była Świątynia Zęba Buddy. W XII wieku Polonnaruwa przeżywała prawdziwy rozkwit. Stała się bajkowym miastem-ogrodem, w którym pałace i świątynie tworzyły niezwykłą harmonię z krajobrazem. Wtedy miasto otoczono potrójnym murem; powstało również “Morze Parakramy” – ogromny zbiornik wodny. Wkrótce jednak miasto upadło, a dotychczas jednolity kraj rozpadł się na mniejsze państewka.
Dziś możemy tu podziwiać Cytadelę z ruinami pałacu królewskiego, salą audiencyjną i basenem kąpielowym. Wrażenie robi również tzw. Czworokąt Świątynny. Na jego obszarze znajdziemy nietypową, bo wybudowaną w hinduskim stylu, buddyjską świątynię Thuparama, okrągłą świątynię Vatadage z posągami Buddy oraz kilka mniejszych miejsc o znaczeniu sakralnym. Wrażenie robi również ogromna kamienna księga Gal Potha o wadze 80 ton oraz.. piramida schodkowa! Całości dopełniają piękne stupy oraz Gal Vihara – zespół wyrzeźbionych w skale posągów Buddy.
Sigiriya – Lwia Skała
Do najważniejszych obiektów z listy UNESCO na Sri Lance należy z pewnością Sigiriya. Sami mieszkańcy nazywają ją “ósmym cudem świata” i trzeba przyznać, że nie bez powodu! Sigiriya to ponad 180-metrowa skała, dominująca w krajobrazie, na szczycie której znajdują się ruiny kompleksu pałacowego i twierdzy króla Kassapy (panującego w latach 473-491). Pod względem geologicznym Lwia Skała to ogromna bryła magmy pozostała po dawno już wygasłym i zapadłym wulkanie.
Pałac pojawił się na jej szczycie w V wieku, a jego historia związana jest z Kassapą – nieślubnym synem króla Dhatusena. Żądny władzy młodzieniec zabił swojego ojca, a brata wygnał do Indii. Od tego czasu żył jednak w obawie przed zemstą, stąd pomysł wybudowania siedziby w tak niedostępnym miejscu! I rzeczywiście – po 18 latach panowania Kassapy, jego brat powrócił na czele sporej armii. Nasz bohater w obawie przed okrutną śmiercią popełnił samobójstwo.
Ale wróćmy do Sigiriyi! Kassapa w istocie wybudował siedzibę godną władcy. Na dole czekał pierwszy z pałaców ogrodzony fosą pełną krokodyli. Na terenie królewskiej posiadłości znalazły się rozległe kaskadowe ogrody – jedne z pierwszych zaprojektowanych przez człowieka. Dalej zobaczycie imponującą jaskinię z malowidłami przedstawiającymi konkubiny władcy, a miał ich ponoć aż 500! Przed Wami jeszcze Sala Lustrzana i wejście na skałę pomiędzy dwoma łapami lwa, od których skała wzięła swoją nazwę. Podobnie jak w V wieku, na szczyt góry można dostać się jedynie schodami, ale to wędrówka w pełni warta wysiłku. Po drodze zobaczycie ciekawskie małpy, które trudnią się okradaniem turystów z przeróżnych smakołyków. Na górze czekają ruiny pałacu oraz niesamowity widok na okolicę!
Dambulla – Złota Świątynia w Jaskini Ringiri
Wpisany na listę UNESCO Kompleks Świątynny Rangiri (Rangiri oznacza “złotą skałę”) to największy kompleks buddyjski na Sri Lance. Choć wejście do jaskiń wiedzie przez wielki złoty posąg Buddy i paszczę smoka (dość ryzykowny projekt, nijak nie przystający do tego niezwykłego miejsca), warto się tu wspiąć, by podziwiać wyjątkowe dzieła syngaleskiej sztuki.
Naturalne jaskinie w Dambulli zamieszkiwane były już w czasach prehistorycznych, jednak świątynię założono tu w I w. p.n.e. Przez kolejne stulecia świątynie systematycznie rozbudowywano (aż do XVIII wieku!). Na kompleks składa się pięć niezwykłych kapliczek – to m.in. niewielka Świątynia Króla-Boga z posągiem zasypiającego Buddy wykutym w litej skale oraz przepiękna Świątynia Wielkiego Króla z przedstawieniami Buddy w różnych pozach. Całości dopełnia tzw. Nowy Wielki Klasztor oraz dwie niewielkie lecz równie piękne świątynki.
Kandy – bezcenne relikwie
W samym sercu wyspy znajduje się drugie co do wielkości miasto Sri Lanki. To Kandy określane często “kulturalną stolicą wyspy”. Położone nad jeziorem, wśród wzgórz i plantacji herbaty Kandy pełne jest kolonialnej zabudowy i lokalnych świątyń. Podobnie jak Anuradaphura i Polonnaruwa, Kandy pełniło rolę stolicy syngaleskiego królestwa (w latach 1469-1818).
Kandy to także światowe centrum duchowe buddyzmu – najważniejszą świątynią jest tu bezsprzecznie Świątynia Zęba Buddy, w której przechowywane są bezcenne relikwie. Trzy razy dziennie odbywa się rytuał osłonięcia szkatułki z relikwiami, a uczestnictwo w nim (zwłaszcza wieczorem) to niezwykłe doświadczenie.
Będąc w Kandy warto odwiedzić również dawny pałac, w którym mieści się Muzeum Narodowe, kilka pięknych świątyń oraz Ogrody Botaniczne Paradeniya. Dodatkowo, można wybrać się na jeden z pokazów lokalnego tańca.
Centralne Wyżyny Sri Lanki – “hotspot bioróżnorodności”
W centralnej części Cejlonu znajdują się tereny górzyste i wyżynne, które poszczycić się mogą wyjątkową różnorodnością biologiczną. Miejsca takie biolodzy nazywają “hotspotami różnorodności”. Wyżyny Sri Lanki zamieszkuje wiele gatunków zwierząt. Duża część to gatunki endemiczne takie jak lampart lankijski, langur purpurowy – gatunek lokalnej małpy czy ponownie odkryta w 2009 roku Adenomus kandianus – ropucha uznana za wymarłą od ponad 130 lat!
Wpisany na listę UNESCO obszar obejmuje aż trzy sąsiadujące ze sobą regiony. Pierwszym z nich jest Sri Pada Peak Wilderness – rezerwat przyrody, którego charakterystyczny element stanowi Szczyt Adama, wznoszący się na wysokość 2243 m n.p.m. Sam szczyt to ciekawe miejsce – uznawany jest za miejsce święte buddystów, muzułmanów, chrześcijan i wyznawców hinduizmu. Jako takie stanowi cel licznych pielgrzymek. Dodatkowo na szczyt chętnie wspinają się turyści, gotowi pokonać 5500 schodów, by podziwiać jeden z najpiękniejszych wschodów słońca na wyspie.
Do chronionych regionów wyżynnych należy również Płaskowyż Hortona. To park narodowy chroniący las mglisty, który zajmuje zaledwie 1% zasobów leśnych całej kuli ziemskiej! Przez park wiedzie ok. 10-kilometrowa trasa trekkingowa, a do jej najciekawszych punktów należą Mały i Duży Koniec Świata – miejsca położone odpowiednio nad 270-metrową i 870-metrową przepaścią!
Trzecim z obszarów UNESCO na Sri Lance, tym najmniej znanym, jest pasmo górskie Knuckles (Dumbara Kanduvetiya). Jego angielska nazwa pochodzi od kostek zaciśniętej pięści, odpowiadającym pięciu tutejszym szczytom. To prawdziwy raj dla miłośników trekkingu poza szlakiem – pełen wodospadów, lasów mglistych i dzikiej przyrody.
Zobacz też:
Fort w Galle – “Przylądek Ptaków”
Nie da się ukryć, że historia Sri Lanki to również historia kolonialna. Na całej wyspie można zobaczyć kolonialne budynki, pozostałe po Brytyjczykach, Holendrach i Portugalczykach, którzy na południu Cejlonu znaleźli się już w XVI wieku. To właśnie Portugalczycy wznieśli w Galle pierwsze fortyfikacje, zaś ostateczny kształt nadali miastu Holendrzy.
Wchodząc w uliczki starego miasta w Galle przenosimy się do zupełnie innego świata. Liczne kafejki, w których można napić się “prawdziwej” kawy, niewielkie sklepy lokalnych rzemieślników, wszechobecna cisza i spokój.
Sercem Galle jest jednak wysunięty w morze fort, otoczony błękitnymi wodami z trzech stron. To właśnie fort jest ważnym elementem wpisu UNESCO na Sri Lance, jako “najlepszy przykład ufortyfikowanego miasta wzniesionego przez Europejczyków w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej”. Jest to też największy z “europejskich” fortów w Azji, a jednym z jego symboli jest latarnia morska. Co ciekawe, specjalna konstrukcja pozwala jej świecić na bardzo duże odległości.
Spacerując po urokliwym Galle, warto też pamiętać, że miasto istniało tu na długo przed “wizytą” europejskich kolonizatorów. Bywali tu już starożytni Grecy i Rzymianie, którzy nazywali je “Przylądkiem Ptaków”. Gościli tu również Izraelici, Arabowie, Bizantyjczycy, a nawet podróżnicy z dalekich Chin!
Sinharaja – rezerwat leśny
Zaledwie 3 km od portu w Dakarze leży niewielka (36 ha), wulkaniczna wyspa Gorée. Jednak to nie jej walory przyrodnicze Objęty patronatem UNESCO Rezerwat Leśny Sinharaja chroni ostatni na Sri Lance fragment lasu deszczowego. Jego nazwa pochodzi od słów oznaczających w sanskrycie lwa (sinha) oraz króla lub królestwo (raja). To nawiązanie do legendy, która mówi, że wśród gęstej puszczy żył ogromny lew – protektor tych lasów. I choć w rzeczywistości lwy nigdy nie zamieszkiwały Sri Lanki, to echo legendy słychać w nazwie rezerwatu.
Sinharaja to stosunkowo nieduży obszar (ok. 88 km2), który (podobnie jak centralne wyżyny) stanowi “hotspot bioróżnorodności”. Na zaledwie 1 ha powierzchni rośnie tu aż 240 tysięcy roślin! Ponad 60% z tutejszych gatunków flory to gatunki endemiczne. Również sporą część przedstawicieli fauny można spotkać jedynie tutaj. Aż 95% gatunków żyjących w Sinharaja nie spotkamy nigdzie indziej!
Rezerwat należy do tych atrakcji wyspy, które są mocno poza szlakiem. Co więcej, nie da się tu wejść bez lokalnego przewodnika. To dobre rozwiązanie – dzięki przewodnikowi nie tylko nie zgubimy się w dżungli, ale dostrzeżemy znacznie więcej!
A na koniec wraz z naszym Działem Grupowym zapraszamy Was na malowniczą Sri Lankę – z pewnością będzie okazja, by odwiedzić część obiektów z Listy UNESCO!
